Overwegingen bij COM(2018)437 - Programma voor onderzoek en opleiding van Euratom voor de periode 2021-2025 ter aanvulling van Horizon Europa - het kaderprogramma voor onderzoek en innovatie - EU monitor

EU monitor
Maandag 16 september 2019
kalender

Dit is een beperkte versie

U kijkt naar een beperkte versie van dit dossier in de EU Monitor.

 
 
(1) Een van de doelstellingen van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie ("de Gemeenschap") is bij te dragen tot de verbetering van de levensstandaard in de lidstaten door onder meer het onderzoek inzake kernenergie in de lidstaten te promoten en te bevorderen en als aanvulling hierop een programma voor onderzoek en opleiding van de Gemeenschap ten uitvoer te leggen.

(2) Onderzoek op het gebied van kernenergie kan bevorderlijk zijn voor het sociaal welzijn, de economische welvaart en de ecologische duurzaamheid voor zover het leidt tot verbetering van de nucleaire veiligheid en beveiliging en de stralingsbescherming. Onderzoek op het gebied van stralingsbescherming heeft geleid tot verbeteringen bij medische technologieŽn waar veel burgers baat bij hebben, en dit onderzoek kan thans leiden tot verbeteringen in andere sectoren zoals industrie, landbouw, milieu en veiligheid. Even belangrijk is de potentiŽle bijdrage van nucleair onderzoek tot de doelstelling om het energiesysteem op lange termijn op efficiŽnte, veilige en betrouwbare wijze koolstofvrij te maken.

(3) Om de continuÔteit van het nucleair onderzoek op gemeenschapsniveau te waarborgen, moet het programma voor onderzoek en opleiding van de Gemeenschap voor de periode van 1†januari 2021 tot en met 31†december 2025 ("het programma") worden vastgesteld. In het kader van het programma moeten de voornaamste onderzoeksactiviteiten van eerdere programma's worden voortgezet en tegelijkertijd nieuwe specifieke doelstellingen worden ingevoerd, waarbij de wijze van uitvoering dezelfde moet blijven.

(4) Het verslag van de Commissie over de tussentijdse evaluatie van het Euratom-programma voor onderzoek en opleiding (2014-2018) (COM(2017)†697 final) bevat een aantal leidende beginselen voor het programma. Daartoe behoren: ondersteuning blijven verlenen aan nucleair onderzoek, met de nadruk op nucleaire veiligheid, beveiliging en veiligheidscontroles, beheer van radioactief afval, stralingsbescherming en ontwikkeling van fusie-energie; verder verbeteren, samen met de begunstigden, van de organisatie en het beheer van de Europese gezamenlijke programma's op het gebied van kernenergie; voortzetten en intensiveren van de Euratom-maatregelen op het gebied van onderwijs en opleiding met het oog op het ontwikkelen van relevante vaardigheden voor alle aspecten van nucleaire veiligheid en beveiliging alsmede stralingsbescherming; verder benutten van de synergieŽn tussen het Euratom-programma en andere thematische gebieden van het kaderprogramma van de Unie, alsmede verder benutten van de synergieŽn tussen de eigen acties en de acties onder contract in het kader van het Euratom-programma.

(5) Bij het ontwerp en de opzet van het programma is rekening gehouden met de noodzaak om een kritische massa van ondersteunde activiteiten tot stand te brengen. Dit wordt bereikt door een beperkt aantal specifieke doelstellingen vast te leggen waarin de nadruk ligt op het veilige gebruik van kernsplijting voor de opwekking van elektriciteit en voor andere doeleinden dan de opwekking van elektriciteit, de instandhouding en ontwikkeling van de noodzakelijke expertise, de bevordering van fusie-energie en de ondersteuning van het beleid van de Unie op het gebied van nucleaire veiligheid, beveiliging en veiligheidscontroles.

(6) Onderzoek inzake fusie-energie vindt plaats in overeenstemming met het Europees stappenplan inzake kernfusie, waarin wordt uiteengezet welk onderzoek en welke ontwikkelingen nodig zijn als grondslag voor een op kernfusie gebaseerde elektriciteitscentrale. Op korte tot middellange termijn is de belangrijkste stap die gezet moet worden de bouw en exploitatie van de ITER, en de Europese activiteiten inzake de ITER zullen worden aangevuld door een krachtdadig programma voor fusieonderzoek, met het oog op ondersteuning van de toekomstige ITER-activiteiten en de voorbereiding van de DEMO.

(7) Door het onderzoek inzake kernenergie te ondersteunen, moet het programma bijdragen aan de verwezenlijking van de doelstellingen van het kaderprogramma voor onderzoek en innovatie Horizon†Europa ("Horizon†Europa"), zoals vastgesteld bij Verordening (EU) nr.†[...] van het Europees Parlement en de Raad 20 , en moet het de uitvoering van de Europa†2030-strategie en de versterking van de Europese onderzoeksruimte bevorderen.

(8) Het programma moet streven naar synergieŽn met Horizon†Europa en andere programma's van de Unie, variŽrend van ontwerp en strategische planning, selectie van projecten, beheer, communicatie, verspreiding en benutting van resultaten tot monitoring, audits en governance.†Teneinde dubbel werk en overlappingen te voorkomen en de hefboomwerking van de EU-financiering te vergroten, kunnen middelen uit andere Unieprogramma's naar Horizon†Europa-activiteiten worden overgedragen. In dergelijke gevallen worden daarvoor de regels van Horizon†Europa gevolgd. †††

(9) De acties van het programma moeten evenwel worden gebruikt om op evenredige wijze marktfalen of suboptimale investeringssituaties aan te pakken, zonder dat particuliere financiering wordt overlapt of verdrongen, en moeten een duidelijke Europese toegevoegde waarde hebben. Hierdoor wordt de samenhang tussen de acties van het programma en de staatssteunregels van de EU gewaarborgd en worden ongegronde verstoringen van de mededinging op de interne markt voorkomen.

(10) In deze verordening worden voor het Euratom-programma voor onderzoek en opleiding de financiŽle middelen vastgelegd die voor het Europees Parlement en de Raad in de loop van de jaarlijkse begrotingsprocedure het voornaamste referentiebedrag vormen in de zin van [verwijzing in voorkomend geval actualiseren overeenkomstig nieuw Interinstitutioneel Akkoord: punt†17 van het Interinstitutioneel Akkoord tussen het Europees Parlement, de Raad en de Commissie van 2†december 2013 betreffende de begrotingsdiscipline, de samenwerking in begrotingszaken en een goed financieel beheer].

(11) Tenzij in deze verordening anders is bepaald, is Verordening (EU, Euratom) nr.†[...] van het Europees Parlement en de Raad 21 (het 'Financieel Reglement') op dit programma van toepassing. Zij bevat regels voor de uitvoering van de Uniebegroting, daaronder begrepen regels voor subsidies, prijzen, aanbestedingen, indirecte uitvoering, financiŽle bijstand, financieringsinstrumenten en begrotingsgaranties.

(12) De soorten financiering en de uitvoeringsmethoden in het kader van deze verordening moeten worden gekozen op basis van de mogelijkheden die zij bieden voor het verwezenlijken van de specifieke doelstellingen van de acties en voor het behalen van resultaten, met name rekening houdend met de kosten van controles, de administratieve lasten en het verwachte risico van niet-naleving. Wat subsidies betreft, houdt dit mede in dat het gebruik van bedragen ineens, vaste percentages en eenheidskosten moet worden overwogen.

(13) Op deze verordening zijn de horizontale financiŽle regels van toepassing die het Europees Parlement en de Raad op grond van artikel†322 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie en artikel†106†bis van het Euratom-Verdrag hebben vastgesteld. Deze regels zijn neergelegd in het Financieel Reglement en bepalen met name de procedure voor het opstellen en uitvoeren van de begroting door middel van subsidies, aanbestedingen, prijzen, indirecte uitvoering, en voorzien in controles op de verantwoordelijkheid van financiŽle actoren. De op basis van artikel†322 VWEU en artikel†106†bis van het Euratom-Verdrag vastgestelde regels hebben ook betrekking op de bescherming van de begroting van de Unie ingeval van algemene lacunes op het gebied van de rechtsstaat in de lidstaten, aangezien het respect voor de rechtsstaat een wezenlijke voorwaarde is voor goed financieel beheer en doeltreffende financiering door de Unie.

(14) Op de beleidsdoelstellingen van dit programma kan ook worden ingespeeld via financieringsinstrumenten in het kader van de beleidscomponent onderzoek en innovatie van het InvestEU-fonds. De financiŽle steun moet worden gebruikt om op evenredige wijze marktfalen of suboptimale investeringssituaties aan te pakken, en de acties mogen particuliere financiering niet overlappen of verdringen noch de mededinging op de interne markt verstoren. De acties moeten een duidelijke Europese toegevoegde waarde hebben.

(15) Om een zo efficiŽnt mogelijke uitvoering te waarborgen en de begunstigden een coherent, volledig en transparant kader te verschaffen, is het noodzakelijk dat de desbetreffende regels van Horizon†Europa, met enkele aanpassingen of uitzonderingen, ook gelden voor de deelname aan het programma en de verspreiding van onderzoeksresultaten. De in Horizon†Europa opgenomen definities en belangrijkste soorten actie moeten op het programma van toepassing zijn.

(16) Het in het kader van Horizon†2020 ingestelde en door de Commissie beheerde garantiefonds voor de deelnemers is een belangrijk vrijwaringsmechanisme gebleken om de risico's te beperken die verbonden zijn aan verschuldigde bedragen die niet worden terugbetaald door in gebreke blijvende deelnemers. Daarom moet het fonds worden voortgezet en moet het in het kader van Horizon†Europa opgezette onderlingeverzekeringsmechanisme ("het mechanisme") tevens acties op grond van deze verordening dekken.

(17) Het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek (JRC) moet ten behoeve van het Uniebeleid ook verder onafhankelijke, door de gebruiker aangestuurde wetenschappelijke gegevens en technologische ondersteuning ter beschikking stellen gedurende de hele beleidscyclus. Het JRC moet zijn eigen acties op flexibele, efficiŽnte en transparante wijze uitvoeren, rekening houdend met de relevante behoeften van zijn gebruikers en de behoeften van het Uniebeleid en met bescherming van de financiŽle belangen van de Unie. Het JRC moet extra middelen blijven genereren.†

(18) Overeenkomstig het Financieel Reglement, Verordening (EU, Euratom) nr.†883/2013 van het Europees Parlement en de Raad 22 , Verordening (EG, Euratom) nr.†2988/95 van de Raad 23 , Verordening (Euratom, EG) nr.†2185/96 van de Raad 24 en Verordening (EU) 2017/193 van de Raad 25 moeten de financiŽle belangen van de Unie worden beschermd door evenredige maatregelen, daaronder begrepen voorkoming, opsporing, correctie en onderzoek van onregelmatigheden (waaronder begrepen fraude), terugvordering van verloren gegane, onverschuldigd betaalde of onjuist bestede financiŽle middelen alsmede, in voorkomend geval, oplegging van administratieve sancties. In het bijzonder kan het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) overeenkomstig Verordening (EU, Euratom) nr.†883/2013 en Verordening (Euratom, EG) nr.†2185/96 administratieve onderzoeken, daaronder begrepen controles en verificaties ter plaatse, uitvoeren om vast te stellen of er sprake is van fraude, corruptie of andere onwettige activiteiten waardoor de financiŽle belangen van de Unie worden geschaad. Overeenkomstig Verordening (EU) 2017/1939 kan het Europees Openbaar Ministerie (EOM) overgaan tot onderzoek en vervolging van fraude en andere strafbare feiten waardoor de financiŽle belangen van de Unie worden geschaad in de zin van Richtlijn (EU)†2017/1371 van het Europees Parlement en de Raad 26 . Personen of entiteiten die middelen van de Unie ontvangen, moeten overeenkomstig het Financieel Reglement ten volle meewerken aan de bescherming van de financiŽle belangen van de Unie, de nodige rechten en toegang verlenen aan de Commissie, OLAF, het EOM en de Europese Rekenkamer alsmede ervoor zorgen dat derden die betrokken zijn bij de uitvoering van middelen van de Unie gelijkwaardige rechten verlenen.

(19) Om eenvormige voorwaarden voor de uitvoering van de acties in het kader van het programma te waarborgen, moeten aan de Commissie uitvoeringsbevoegdheden worden toegekend. Die bevoegdheden moeten worden uitgeoefend in overeenstemming met Verordening (EU) nr.†182/2011 van het Europees Parlement en de Raad 27 .

(20) Overeenkomstig de punten†22 en 23 van het Interinstitutioneel Akkoord van 13†april 2016 over beter wetgeven moet dit programma worden geŽvalueerd op basis van via specifieke monitoringvoorschriften verzamelde informatie, met vermijding van overregulering en administratieve lasten, in het bijzonder voor de lidstaten. Waar passend kunnen in die voorschriften ook meetbare indicatoren worden opgenomen op basis waarvan de effecten van het programma op het terrein worden geŽvalueerd.

(21) De raad van beheer van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek ("JRC"), ingesteld bij Besluit 96/282/Euratom van de Commissie 28 , is geraadpleegd over de wetenschappelijke en technologische inhoud van de eigen acties van het JRC.

(22) De Commissie heeft het Wetenschappelijk en Technisch Comitť van Euratom geraadpleegd.

(23) Om redenen van rechtszekerheid moet Verordening (Euratom) nr.†[...] worden ingetrokken.