Toetreding Albanië tot de Europese Unie - EU monitor

EU monitor
Vrijdag 18 september 2020
kalender

Toetreding Albanië tot de Europese Unie

Met dank overgenomen van Europa Nu.

Albanië is sinds juni 2014 kandidaat-lidstaat van de EU. De Europese Commissie i heeft verschillende keren duidelijk gemaakt te willen beginnen met de toetredingsonderhandelingen, maar er zijn nog enkele struikelblokken.

Om toe te mogen treden tot de Europese Unie moet Albanië voldoen aan de Criteria van Kopenhagen i en de voorwaarden in de Stabilisatie- en Associatieovereenkomst i. Ieder jaar rapporteert de Europese Commissie daarom over de vorderingen en aandachtspunten van Albanië.

In het voortgangsrapport van 2020 stelt de Commissie dat Albanië vooruitgang heeft geboekt op het gebied van justitiële hervorming en de doorlichting van rechters en openbare aanklagers. Ook is het anti-corruptiebeleid en de strijd tegen de georganiseerde misdaad verbeterd. Verder zijn er stappen gezet om het kiesstelsel te hervormen en zijn ongegronde asielaanvragen aangepakt. De Raad Algemene Zaken i besloot op 25 maart 2020 dat de toetredingsonderhandelingen met Albanië geopend kunnen worden. De Europese Raad i bevestigde dat besluit een dag later.

1.

Voorgeschiedenis

Albanië ontstond in 1912 als soeverein vorstendom. Daarvoor was het land onderdeel van het Ottomaanse Rijk. In 1925 werd Albanië een republiek onder leiding van een president, die zichzelf in 1928 uitriep tot koning. Gedurende de Tweede Wereldoorlog werd het land bezet door Italië. Na de Tweede Wereldoorlog kregen de communisten het voor het zeggen in Albanië, waardoor het land langzamerhand in een isolement raakte. Tijdens de communistische periode werd Albanië geregeerd door de dictator Enver Hoxha. Toen Hoxha overleed in 1985, kwam er langzaam verandering in het Albanese bewind.

De eerste verkiezingen werden in 1991 gehouden. Vanaf dat moment werden de banden tussen de Europese Unie en Albanië aangehaald. Albanië zette in 1992 de eerste stap richting het lidmaatschap van de Europese Unie door een handels- en samenwerkingsakkoord te sluiten met de EU. In 1999, gaf de Europese Commissie een positief advies over het verzoek van Albanië om onderhandelingen over een stabilisatie- en associatieovereenkomst i te beginnen.

In juni 2006 werd een Stabilisatie- en Associatie-overeenkomst (SAO) tussen de EU en Albanië gesloten. In verband met handelsvoordelen voor beide partijen werd tussen december 2006 en april 2009 een tijdelijk akkoord van kracht, waarna de SAO in 2009 definitief van start ging. In datzelfde jaar diende Albanië een aanvraag in voor EU-lidmaatschap. De Europese Raad keurde deze aanvraag in 2014 goed, waarmee Albanië kandidaat-lidstaat i werd.

2.

Overzicht mijlpalen

Stabilisatie- en associatieovereenkomst

De eerste mijlpaal was de stabilisatie- en associatieovereenkomst uit 2006. Deze diende als aanzet voor verdere hervormingen en bood een kader voor Europese steun. De overeenkomst trad in 2009 in werking.

Democratische vooruitgang

Een andere mijlpaal is de democratische vooruitgang in het land. De Commissie vindt, op basis van de voortgangsrapporten i dat Albanië sinds de start van het SAO-proces in 1999 stappen in de richting van democratisering heeft gezet. Zo voldeden de parlementsverkiezingen in 2009 aan bijna alle internationale normen en verliepen de verkiezingen in juni 2013 en juni 2017 nagenoeg zonder problemen.

Justitiële hervormingen

In juli 2016 zette het land een stap in de richting van toetreding. In het Albanese parlement werd een akkoord bereikt over een pakket aan justitiële hervormingen. Ook zijn er onderzoeken ingesteld naar georganiseerde criminaliteit. Deze hervormingen waren belangrijk, omdat de EU zich zorgen maakte over de mensenrechten en de georganiseerde misdaad in het land. De Commissie prees Albanië voor de voortgang, maar benadrukte dat de hervormingen op dit terrein nog lang niet voldoende zijn.

Start onderhandelingen

Naar aanleiding van het voortgangsrapport dat de Europese Commissie in 2018 publiceerde, wilde de Commissie de onderhandelingen over de toetreding van Albanië officieel starten. Voordat de onderhandelingen kunnen beginnen, moeten de lidstaten daar echter mee instemmen. In juni 2018 besloten de ministers van Buitenlandse Zaken i de onderhandelingen met Albanië nog niet te starten. In 2019 adviseerde de Commissie opnieuw om te beginnen met de toetredingsgesprekken met Albanië. Met name Frankrijk en Nederland waren hier nog tegen. In oktober 2019 hebben De Raad van Ministers en de Europese Raad i het besluit over de toetredingsgesprekken vooruitgeschoven.

De Raad Algemene Zaken i besloot op 25 maart 2020 dat de toetredingsonderhandelingen met Albanië geopend kunnen worden. De Europese Raad i bevestigde dat besluit op 26 maart. Aan de Europese Commissie is gevraagd om een voorstel te doen voor een onderhandelingskader. Voordat de onderhandelingen daadwerkelijk kunnen starten, moet Albanië hervormingen in het kiesstelsel en op het terrein van justitie doorvoeren en de georganiseerde misdaad intensiever bestrijden.

3.

Struikelblokken

Asiel

Een aanhoudend punt van zorg bij de huidige lidstaten over toetreding van Albanië is het grote aantal Albanese burgers dat asiel aanvraagt in EU-lidstaten. Nu Albanië geen lidstaat van de EU is, kunnen de lidstaten de aanvragen van Albanezen nog afwijzen. Sommige lidstaten zijn bang voor de komst van veel Albanese immigranten wanneer Albanië lid wordt van de Unie.

Economie

Ook de Commissie heeft nog twijfels over de economische situatie van Albanië. Uit het voortgangsrapport van 2019 blijkt namelijk dat de Albanese economie nog niet goed genoeg ontwikkeld is om te voldoen aan de criteria. Hoewel er wel voortgang geboekt is, moet de economie komende tijd verder hervormd worden. Ook is het innovatief vermogen van het land beperkt en is de werkloosheid hoog, volgens de Commissie.

4.

Nederlandse insteek

Toen de Europese Commissie in 2018 voorstelde de toetredingsonderhandelingen met Albanië te starten, liet minister Blok i (Buitenlandse Zaken) weten dat Albanië eerst aan alle Kopenhagen-criteria i moest voldoen om toe te mogen treden. Blok gaf daarom in de Raad Algemene Zaken van juni 2018 geen goedkeuring voor het starten van de toetredingsonderhandelingen. Ook in de Raad van Ministers in oktober 2019 weigerde Blok goedkeuring te geven. Met name het tegengaan van de georganiseerde misdaad en corruptie zijn voor Nederland nog steeds struikelblokken.

In 2020 veranderde het standpunt van Nederland. Op verzoek van Nederland heeft de Europese Commissie een Working Document gemaakt over de voortgang van de hervormingen in Albanië sinds de laatste voortgangsrapporten van mei. Hieruit bleek dat Albanië zich positief heeft ontwikkeld op verschillende terreinen. Minister Blok i gaf zijn zijn verzet tegen het openen van de toetredingsonderhandelingen met Albanië in maart 2020 op, mede omdat daaraan strenge voorwaarden worden verbonden: er worden objectieve criteria gehanteerd en de onderhandelingen kunnen weer worden stopgezet als het land te weinig vorderingen maakt.

5.

Meer Informatie