Ontwikkeling 5G in Europa - EU monitor

EU monitor
Woensdag 21 oktober 2020
kalender

Ontwikkeling 5G in Europa

Met dank overgenomen van Europa Nu.
Man met een laptop en een smartphone

De tijdige uitrol van het supersnelle mobiel internet, 5G, wordt op dit moment gezien als een strategische kans voor nieuwe digitale economische (bedrijfs)modellen in Europa. Hierbij kan men denken aan nieuwe soorten toepassingen die het mogelijk zullen maken om toestellen en voorwerpen met elkaar in verbinding te stellen (Internet of Things). 5G zal bijvoorbeeld smart cities en smart homes kunnen verwezenlijken. Vandaar dat de Europese Commissie i in september 2016 met het Actieplan voor de ontwikkeling van 5G is gekomen. Toch is de verwachting dat het 5G-netwerk nog tot na 2020 op zich zal laten wachten.

5G biedt hogere snelheden en meer capaciteit. Vooral de vertraging tussen het zenden en ontvangen van data is veel kleiner dan met 4G. Een van de belangrijkste obstakels bij het uitrollen van 5G betreft het harmoniseren op EU-niveau van beschikbaar radiospectrum, dat nodig is voor supersnel mobiel internet. Deze bandbreedtes waarvan 5G gebruik maakt zijn schaars, waardoor de vraag hiernaar groot is en de prijs hoog. De Europese Commissie stelt dat onvoldoende coördinatie en harmonisatie op dit vlak kan leiden tot een aanzienlijk risico op versnippering binnen de EU-landen.

In het Actieplan voor 5G stelt de Commissie voor om in Europa tijdig en gecoördineerd 5G-netwerken uit te rollen door middel van een partnerschap tussen de Commissie, de lidstaten en de industrie. In januari 2020 werd daarvoor een toolbox-5G door de Commissie en de lidstaten gepresenteerd. Het actieplan draagt tevens bij aan de realisatie van de doelstellingen over Connectiviteit, zoals beschreven in de Commissiemededeling Connectiviteit voor een competitieve digitale eengemaakte markt. Specifiek wil de Commissie de investeringen in 5G-netwerken een duw in de rug geven en innovatieve systemen creëren. Dat is goed voor de Europese concurrentiepositie.

1.

Gecoördineerde aanpak inzake uitrol 5G

De Europese Commissie is van mening dat een gecoördineerde aanpak nodig is om wereldwijd tot overeenstemming te komen over de uitrol van 5G, maar ook voor de lancering van commerciële 5G-diensten. Deze diensten vragen om investeringen, de beschikbaarheid van voldoende radiospectrum (bandbreedte) en samenwerking tussen telecomspelers en verwerkende industrieën. Door middel van het voorgestelde gecoördineerde Actieplan wil de Commissie zorgen voor voldoende investeringen in 5G en het creëren van innovatieve systemen.

De voornaamste elementen van het Actieplan op een rijtje:

  • Stappenplannen en prioriteiten moeten op elkaar afgestemd worden om 5G in alle lidstaten gecoördineerd uit te rollen;
  • Voorlopige spectrumbanden moeten beschikbaar gesteld worden voor 5G en gaandeweg aangevuld worden door extra banden;
  • Snelle uitrol in grote stedelijke gebieden en langs belangrijke transportroutes moet worden bevorderd;
  • Uitvoering van een door de industrie aangestuurd durfkapitaalfonds ter ondersteuning van op 5G gebaseerde innovatie moet worden vergemakkelijkt;
  • Leidende spelers moeten worden samengebracht om wereldwijde normen te bevorderen.

2.

Maatregelen door Europese Commissie

Op 26 maart 2019 heeft de Europese Commissie een aantal aanbevelingen gedaan om te zorgen voor een goede beveiliging van 5G-netwerken in de hele Europese Unie. Op nationaal niveau heeft de EC de lidstaten aanbevolen een risicobeoordeling van de 5G-netwerkinfrastructuur op te stellen. Op EU-niveau beveelt de EC de ontwikkeling van het toekomstige Europese kader voor cyberbeveiligingscertificering voor digitale producten, processen en diensten aan. Wat betreft telecommunicatie, moeten lidstaten zorgen dat de betrouwbaarheid en veiligheid van openbare communicatienetwerken gewaarborgd blijven.

In oktober 2019 publiceerden de lidstaten een gecoördineerd verslag met de resultaten van hun nationale risicobeoordelingen van de 5G-netwerkinfrastructuur. De uitrol van 5G-netwerken zal naar verwachting een verhoogde blootstelling aan aanvallen en meer potentiële toegangspunten voor aanvallers hebben. Ook zijn er zorgen over de vertrouwelijkheid, privacy, en beschikbaarheid van de netwerken. De uitdagingen van het 5G-netwerk leiden volgens het verslag tot een nieuw veiligheidsmodel waardoor het huidige beleids- en beveiligingskaders geëvalueerd dient te worden. Daarnaast is het van essentieel belang dat lidstaten risicobeperkende maatregelen nemen. Het agentschap ENISA publiceerde daaropvolgend in november 2019 een uitgebreid rapport over de gevaren met betrekking tot 5G netwerken. ENISA concludeerde dat de meest kritische uitdagingen verband houden met het weerstandsvermogen van het netwerk en de bescherming van inhoud en metadata van de 5G-communicatie.

Op basis van het verslag van oktober 2019 publiceerde de Commissie in januari 2020 een toolbox met een aantal gemeenschappelijke maatregelen rond de Europese aanpak 5G. De maatregelen zijn gericht op het verminderen van de belangrijkste cyberveiligheidsrisico's van 5G-netwerken die werden geïdentificeerd in het verslag. Voor elk risicogebied is een combinatie van strategische en / of technische maatregelen opgesteld.

In de conclusies van de toolbox zijn de lidstaten overeengekomen de beveiligingseisen op te schroeven, de risicoprofielen van leveranciers te beoordelen, relevante beperkingen toe te passen voor leveranciers die als bijzonder risicogevoelig beschouwd worden, en strategieën te ontwikkelen om de diversificatie van verkopers te waarborgen. De uitrol en werking van 5G-netwerken is echter een kwestie van nationale veiligheid en de lidstaten kunnen verder gaan dan wat in de toolbox wordt voorgesteld.

In juli 2020 bracht de Europese Commissie verslag uit over de voortgang die is geboekt bij de uitvoering van de toolbox. Alle lidstaten hebben inmiddels een begin gemaakt om de beveiligingsmaatregelen voor 5G-netwerken te controleren en te versterken. Nog niet alle werkzaamheden zijn echter voltooid. In het rapport werd ook geconcludeerd dat de lidstaten vaak nog te afhankelijk zijn van één telecom-aanbieder. In het rapport riep de Commissie de lidstaten op om de apparatuur in 5G-netwerken diverser te maken.

  •  
  •  
  •  

3.

Het Nederlandse standpunt

De Tweede Kamer heeft de voltooiing van de digitale interne markt als algemeen prioritair verklaard. Dit houdt in dat het kabinet extra aandacht aan (onder andere) de ontwikkeling van 5G geeft. Het kabinet Rutte III i vindt dan ook dat Europese samenwerking op sleuteltechnologieën, zoals de uitrol van 5G, onderdeel moet zijn van een strategische, Europese digitale agenda.

Deze kabinetspositie is in lijn met de motie i van Tweede Kamerlid Verhoeven (D66) van november 2018, waarin hij de regering op heeft geroepen om in Europees verband te pleiten voor een aanpak om bepaalde geopolitiek en economisch strategisch belangrijke technologieën, zoals 5G, in de Europese Unie te ontwikkelen.

4.

Meer informatie