Roemenië - EU monitor

EU monitor
Donderdag 3 december 2020
kalender

Roemenië

Roemenië op de kaart

Roemenië is een republiek in Zuidoost-Europa. Het land grenst aan de Zwarte Zee, Bulgarije, Servië, Oekraïne, Hongarije en Moldavië. De huidige president is de conservatief-liberaal Klaus Iohannis van de partij PNL. Tussen 1965 en 1989 maakte Roemenië deel uit van de Sovjet-Unie.

Het land dankt zijn naam aan de verovering van het gebied door de Romeinen in het begin van het jaar 200. Door de eeuwen heen werd het land bevolkt door verschillende nomadenstammen. Van de vijftiende tot eind negentiende eeuw werd Roemenië bestuurd door het Ottomaanse rijk. In 1877 verklaarde het Roemeense parlement zich onafhankelijk van het Ottomaanse rijk. Vanaf 1945 was Roemenië deel van de Sovjet-Unie, in 1955 sloot het zich aan bij het Warschau-Pact. In 1967 kwam de dictator Nicolae Ceausescu aan de macht. Na ruim twintig jaar kwam er een einde aan de dictatuur van Ceausescu toen hij werd afgezet in 1989. Na de val van de Sovjet-Unie heeft het land de banden met West-Europa aangehaald.

De hoofdstad van Roemenië, Boekarest, stond vroeger bekend als 'klein Parijs' vanwege zijn elegante en verfijnde karakter. Belangrijke Roemenen in de cultuurgeschiedenis zijn de beeldhouwer Brancusi, de toneelschrijver Ionesco, de schrijver Mircea Eliade en de componist Enescu. Toonaangevende figuren uit de Roemeense sportgeschiedenis zijn de stervoetballers Gheorghe Hagi en Georghe Popescu, de hardloopsters Gabriela Szabo en Doina Melinte, de roeister Georgeta Damian, de tennisser Ilie Nastase, de ritmische gymniaste Daniela Silivas en de turnster Nadia Comeneci. Bij de Spelen van 2008 won Constantina Tomescu de marathon. In 2012 werd goud behaald bij schieten en gymnastiek en in Rio 2016 werd het vrouwenschermteam Olympisch kampioen.

Roemenië is op 1 januari 2007 lid geworden van de EU.

1.

Politieke situatie

Roemenië heeft een instabiel politiek stelsel met veel kabinetswisselingen. In februari 2020 overleefde de regering een motie van wantrouwen niet. De regering was demissionair en had minder bevoegdheden. Dit was een minderheidsregering onder leiding van de liberaal Ludovic Orban. In maart 2020 trad het kabinet-Orban II aan.

In Roemenië zijn na het herstel van de democratie centrumrechtse (liberale) en socialistische kabinetten afwisselend aan de macht geweest. Ook het Verbond van de Hongaarse minderheid heeft regelmatig deel uitgemaakt van de coalitie. De scheiding tussen links en rechts is niet altijd duidelijk en nationalisme en traditionele waarden spelen een belangrijke rol in de Roemeense politiek. Vooral de sociaaldemocratische regeringen kregen te maken met diverse corruptieschandalen.

Roemenië is sinds 2007 lid van de Europese Unie. Het land was in de eerste helft van 2019 voorzitter van de Raad van de Europese Unie. De Roemeense politicus Adina Ioana Vălean is Eurocommissaris voor vervoersbeleid.

2.

Staatsvorm, partijen en kiesstelsel

Roemenië is een parlementaire republiek, waarin de president staatshoofd en de premier regeringsleider is. De president wordt rechtstreeks gekozen voor een periode van vijf jaar (maximaal twee periodes). De president benoemt formeel de premier, maar daarbij is parlementaire steun voor de kandidaat essentieel. Een door de minister-president voorgedragen kabinet kan alleen aantreden na aanneming van een vertrouwensmotie. Het parlement bestaat uit twee Kamers: Camera Deputatilor (Kamer van Afgevaardigden) en Senat (Senaat). Beide 'Kamers' hebben dezelfde rechten. Wetsvoorstellen worden in Kamer en Senaat beoordeeld en eventueel geamendeerd. Steeds worden voorstellen heen en weer gezonden om het oordeel van de andere 'Kamer' te vragen. Als bij wetgeving Kamer en Senaat verschillend oordelen over een wetsvoorstel treedt één van beide 'Kamers' uiteindelijk op als beslissingsorgaan (Cameră decizională). Er is een Constitutioneel Hof dat wetten kan toetsen aan de Grondwet.

Kiesstelsel

In 2016 is voor de Kamer een nieuw kiesstelsel ingevoerd. 308 Kamerleden worden in districten op basis van evenredige vertegenwoordiging gekozen (1 afgevaardigde per 73.000 inwoners). Hier worden nog 18 vaste zetels voor nationale minderheden aan toegevoegd. Er is een kiesdrempel van circa vijf procent. Voor lijstverbindingen ligt de kiesdrempel tussen de acht en tien procent.

De senatoren worden eveneens via evenredige vertegenwoordiging gekozen (1 afgevaardigde per 168.000 inwoners).

Partijen

In het parlement zijn grote en middelgrote blokken aanwezig. Politieke partijen wisselen regelmatig van samenwerkingsverbond. Momenteel staat aan de linkerzijde de Sociaaldemocratische PSD (Partidul Social Democrat). Met 154 zetels in de Camera Deputalitor is het de grootste partij in het parlement. Aan de rechterzijde staan de liberale PNL (Partidul Național Liberal) en de Christendemocratische PMP (Partidul Mișcarea Populară). De USR (Uniunea Salvați România) is een middenpartij, de focus ligt op het bestrijden van corruptie en het versterken van de rechtsstaat. Een andere centrumpartij is de ALDE (Alianța Liberalilor și Democraților), een liberale-centrum partij. De UMDR (Uniunea Democrată Maghiară din România) komt op voor de rechten van de Hongaarse minderheid in Roemenië.

3.

Zetelverdeling Camera Deputatilor vanaf 1996

jaar

PSD

PSD-PC

USD

PD-L

CDR

PD

PNL-

PD

PNL

PRM

UDMR

Ov.

USR

ALDE

 

tot.

verk.

datum

1996

 

144

 

122

     

19

25

23

     

343

31 nov.

2000

155

     

31

   

84

27

18

     

345

26 nov.

2004

132

       

112

 

48

22

20

     

334

28 nov.

2008

114

 

115

     

65

 

22

18

     

334

30 nov.

 

USL

 

ARD

 

PP

                   

2012

273

 

56

 

47

     

18

18

     

412

9 dec.

 

PSD

                   

ALDE

PMP

   

2016

154

         

69

 

21

 

30

20

18

312

11 dec.

4.

Kabinetten vanaf 1996

naam

periode

kleur

partijen

belangrijke ministers

Ciorbea

12 december 1996-30 maart 1998

grote coalitie

CDR-UDMR-PSD

BuZa: Severin

1997: Plesu

Dejeu

30 maart-17 april 1998

interim

 

BuZa: Plesu

Vasile

17 april 1998-14 december 1999

grote coalitie

CDR-UDMR-PSD

BuZa: Plesu

Athanasiu

14-22 december 1999

interim

 

BuZa: Plesu

Isarescu

22 december 1999-28 december 2000

centrum-rechts

CDR-UDMR

BuZa: Roman

Nastase

28 december 2000-21 december 2004

centrum-rechts

PDS-PSD-PUR

BuZa: Geoana

Bejinariu

21-29 december 2004

interim

 

BuZa: Geoana

Popescu-

Tariceanu

I

29 december 2004-5 april 2007

cons.lib.

PNL-PD-UDMR-PUR/PC

BuZa: Ungureanu

 

Popescu-

Tariceanu II

5 april 2007-22 december 2008

liberaal

DA-UDMR

BuZa: Cioroianu

2008: Comanescu

Boc I

22 december 2008-23 december 2009

paars

PD-L-PSD

BuZa: Diaconescu

Boc II

23 december 2009- 6 februari 2012

liberaal

PD-L-UDMR

BuZa: Baconschi

2012:

Ungureanu

6 februari - 7 mei 2012

interim

 

BuZa: Diaconescu

Ponta I

7 mei 2012 - 21 december 2012

centrum-links

PD-L-PSD

BuZa: Marga

Ponta II

21 december 2012 - 5 maart 2014

centrum-links

PSD-PNL-PC-UNPR

BuZa: Colatean

Ponta III

5 maart 2014 - 10 november 2015

centrum-links

PSD-PC-UNPR-UDMR

BuZa: Colatean

Sorin Campeanu

10 november 2015 - 12 november 2015

centrum-links

PSD-PC-UNPR-UDMR

BuZa: Colatean

Ciolos

12 november 2015 - 4 januari 2017

centrum-links

PSD-PC-UNPR-UDMR

BuZa: Colatean

Grindeanu

4 januari 2017 - 21 juni 2017

centrum-links

PSD-ALDE

BuZa: Carmen Dan

Tudose

29 juni 2017 - 15 januari 2018

centrum-links

PSD-ALDE

BuZa: Carmen Dan

Dancila

18 januari 2018 - 4 november 2019

centrum-links

PSD-ALDE

BuZa: Melescanu

Orban

4 november 2019 - heden

interim

PNL

BuZa: Aurescu

5.

Kerngegevens

hoofdstad

Boekarest

staatshoofd

President Klaus Werner Iohannis (vanaf 21 december 2014)

regeringsleider

Premier Ludovic Orban (vanaf 4 november 2019)

6.

Bevolking

aantal inwoners

21.302.893

4,7% van de EU

% van de bevolking jonger dan 15

14.12%

 

% van de bevolking van 15 t/m 24

10.31%

 

% van de bevolking van 25 t/m 54

46.26%

 

% van de bevolking van 55 t/m 64

11.73%

 

% van de bevolking ouder dan 65

17.58%

 

gemiddelde levensverwachting

76 jaar

 

7.

Economie

bruto binnenlands product (bbp)

$483,4 miljard

2,7% van de EU

bijdrage van landbouw aan bbp

4.2%

 

bijdrage van industrie aan bbp

33.2%

 

bijdrage van dienstensector aan bbp

62.6%

 

werkloosheid

3.06%

 

8.

Geografie

oppervlakte

238.391 km²

5,6% van de EU

laagste punt

Black Sea 0 m

 

hoogste punt

Moldoveanu 2544 m

 

9.

Positie in Europa

aantal zetels in het
Europees Parlement

33 van de 705 zetels

gastland Europese
organen

 

prominenten in
Europa

Europese Commissie:

 
Bovenstaande gegevens zijn voor een belangrijk deel gebaseerd op het CIA World Factbook.

10.

Volkslied

Titel: Desteaptate, romane