Agentschap Europese Unie - EU monitor

EU monitor
Woensdag 11 december 2019
kalender
Met dank overgenomen van Europa Nu.

Logo's van EU agentschappen

Logo's van EU agentschappen

Een agentschap is een onafhankelijk orgaan dat het werk op een bepaald beleidsterrein ondersteunt. Dit doet het door Europabrede kennis te vergaren, besluiten te nemen over technische kwesties of door uitvoerende taken te verrichten.

Agentschappen werken hierin nauw samen met de Europese Commissie†i en nationale overheden. Veel agentschappen onderhouden ook contacten met maatschappelijke organisaties en kennisinstituten uit de lidstaten.

Momenteel bestaan er meer dan veertig agentschappen, al heten ze soms anders (centrum, stichting, bureau, waarnemingscentrum). Agentschappen zijn geografisch over de hele Europese Unie verspreid en zorgen hierdoor voor een zekere mate van decentralisatie van de EU.

1.

Activiteiten

Als zelfstandige instellingen vormen de agentschappen een heel diverse groep. Zij kunnen in acht thematische subgroepen worden opgesplitst.

 

Cultuur en onderwijs

Economie, energie en interne markt

Infrastructuur

Gezondheid en sociale zaken

 

Landbouw en milieu

Buitenland en defensie

Recht en veiligheid

 

Intern (ten behoeve van de Europese Unie)

Vanwege de brexit†i zijn de agentschappen Europese Bankenautoriteit (EBA) en het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA), die in Londen waren gevestigd, verhuisd naar respectievelijk Parijs en Amsterdam.

Typen agentschappen

Formeel worden de agentschappen onderscheiden in vier categorieŽn. Dit onderscheid is gebaseerd op de verschillen in rechtsgrondslag.

  • Communautaire agentschappen; deze groep verricht specifiek technische, wetenschappelijke of beheerstaken op diverse terreinen zoals vervoer, milieu, volksgezondheid, landbouw e.d.
  • Agentschappen voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid.
  • Agentschappen voor politiŽle en justitiŽle samenwerking in strafzaken.
  • Uitvoerende agentschappen; deze groep beheert specifieke EU-programma's. Deze agentschappen hebben geen eigen rechtspersoonlijkheid en vallen direct onder de Europese Commissie.

2.

Organisatie

De agentschappen verschillen sterk van elkaar, zowel wat betreft grootte als doel. Toch hebben ze dezelfde basisstructuur en werken ze op vergelijkbare manieren.

Ieder agentschap staat onder leiding van een raad van bestuur. Bij alle agentschappen zijn in elk geval de lidstaten daarin vertegenwoordigd. Deze raad stelt prioriteiten vast en keurt werkprogramma's goed op basis van (onder meer) de basisdoelstellingen van het agentschap, de beschikbare middelen en de politieke prioriteiten. De raad van bestuur (of eventueel de Raad van de Europese Unie†i) benoemt de directeur van het agentschap. Deze heeft de dagelijkse leiding over de organisatie en vertegenwoordigt het agentschap. Een agentschap kan door een of meer technische of wetenschappelijke comitťs worden ondersteund. De Europese Rekenkamer†i controleert de jaarcijfers.

3.

Inbreng EU-lidstaten

In de raad van bestuur van alle agentschappen zitten vertegenwoordigers uit alle EU-lidstaten. Soms zijn ook leden of vertegenwoordigers van nationale werkgevers- en werknemersorganisaties vertegenwoordigd in het bestuur.

Agentschappen hebben in elke lidstaat ťťn of meer aanspreekpunten, zoals overheden, maatschappelijke organisaties en kennisinstellingen.

4.

Juridisch kader

De agentschappen van de Europese Unie zijn niet vastgelegd in de Europese verdragen. Voor ieder agentschap worden de spelregels en de taken vastgelegd in een verordening†i. Voor een aanpassing in de bevoegdheden of het verplaatsen van een agentschap kan een nieuwe verordening worden aangenomen.

Uitzondering is het Europees Defensie Agentschap†i, dat in het Verdrag al bepaalde taken toegewezen heeft gekregen.

Alle agentschappen moeten zich houden aan bepaalde grondregels voor transparantie en verantwoording. Deze zijn in de Verdragen vastgelegd en gelden voor alle instellingen van de Europese Unie.

5.

Meer informatie